Make your own free website on Tripod.com

Hoe pakken we dit aan?

1. Een begeleidingshouding: Zien, hoor-, reuk-, smaak-, tast-Zin-zoeken

Willen we deze oproep waarmaken, dan moeten we eerst en vooral als leiding bereid zijn met open ogen, oren, mond, neus en vingers op weg te gaan. We moeten bereid zijn om onze intuïtie te laten spreken. We nemen een open begeleidingshouding aan en laten bij zinvolle ervaringen de ruimte aan onze leden zodat die zinvolle ervaringen zich ten volle kunnen ontwikkelen. Het moet kunnen dat we ons programma aanpassen om bijzondere en spontaan opduikende ervaringen een kans te geven. Daarom is het niet voldoende om te weten wat onze leden graag spelen en doen, maar is het ook heel belangrijk dat we leren wat ze zinvol vinden. Waardoor zijn ze verwonderd? Wat sterkt hun verbondenheid? Waardoor worden ze verontwaardigd? Wanneer voelen ze zich machteloos? Het is nooit te laat om te leren, zegt men wel eens. Ga er nooit vanuit dat je alles wel al hebt gezien, je zou wel eens met je neus op de feiten kunnen geduwd worden.

		Op kamp met de Tito's hadden we al veel gewandeld.  We
		zaten in de Ardennen en we waren al alle kanten uitgeweest.
		Eén van de laatste dagen deden we nog een wandeling naar
		een Keltische site, die hoog boven de Ourthe lag, met een
		steile helling bezaaid met dennenbossen tussen de Ourthe en
		de site.
		Zoals verwacht vielen de Tito's stil van het prachtige uitzicht
		op de meanderende en mistige Ourthe-vallei in de diepte.
		Een beetje verder bereikten we de site en een reconstructie
		van de Keltische burcht, die daar ooit had gestaan.  Opnieuw
		vielen de Tito's tegen alle verwachtingen in wat stil en waren
		ze heel geïnteresseerd in wat dat nu allemaal was.  Het
		verraste mij volledig.

Een verwonderde Titoleider

		Vragen van Speelclubbers hebben alle kleuren van de
		regenboog en je kan ze vaak zelf zo gek niet bedenken:
		"Waarom is de lucht eigenlijk blauw?" of "Waarom is de Chiro
		eigenlijk op zondag?" of "Wanneer is later?"
		Of het nu gaat over de natuur of over natuurverschijnselen,
		over schijnbaar dagdagelijkse dingen of over God; kinderen op
		Speelclub-leeftijd stellen zich heel wat vragen.
		Speelclubbers worden zich nog maar pas bewust van een
		hele hoop dingen waar wij zelf al lang niet meer bij stilstaan.
		Door hun natuurlijke ontdekkingsdrang en de verkenning van
		de omgeving komen ze met massa's vragen aandraven, al
		zitten ze vaak niet op erg diepgaande antwoorden te
		wachten.

Het Speelclub-boek

		Maar er doen zich af en toe onvoorziene omstandigheden
		voor.  Grijp er zo eens eentje.  Een regenboog na een hevige
		plensbui, een vuile beek waar je tijdens een tocht over moet,
		de voorjaarsbloesem, een aanslepende ruzie die wordt
		bijgelegd, een kikker die door je Rakwi's over de straat wordt
		geholpen, Kim die een nieuw zusje heeft …  Allemaal kleine
		dingetjes waar je samen met je Rakwi's even bij stil kan
		staan.

Het Rakwi-boek

		Uit het niets ontstaat er een gesprek over scheren,
		maandstonden, de eerste kus; iemand van de klas wiens
		moeder gestorven is en hoe moeilijk het is om daarop te
		reageren.  Het zou zonde zijn om op die momenten per se
		aan deel 2 van het programma te beginnen.  Wanneer je
		Tito's zelf vragen over het leven beginnen te stellen, kan je
		ervan uitgaan dat ze ervoor in de stemming zijn.

Het Tito-boek

2. Zin-gevende activiteiten: Plaats maken voor zin

Naast een open blik voor zinvolle ervaringen, kunnen we ook in ons programma
bewust een plaatsje geven aan activiteiten die zingevend zijn.  Spel op zich is
uiteraard altijd zinvol in Chiro, maar sommige activiteiten kunnen bijzonder zin-
stimulerend zijn!   We onderscheiden uitdagende, creatieve en bezinnende
activiteiten.  Allemaal kunnen ze ervaringen van verwondering en verbondenheid
prikkelen.
		Uitdagend
Bepaalde activiteiten stellen de groep of het individu voor een uitdaging.   Iets dat
nog niet is moet bereikt worden.  Ze kunnen een zware fysieke inspanning vergen,
ze kunnen vertrouwen in een ander vragen, ze kunnen sterke samenwerking binnen
de groep eisen, ze kunnen durf veronderstellen …  Samen aan een groot project
werken, een weekend plan trekken in de natuur, een samenscholingsweek,
aardappelenjas … het zijn dé Chiro-activiteiten bij uitstek.
		's Morgens op kamp splitsen wij ons altijd op in de mannen
		van de aardappelenjas  en die van de zangstonde.  Als de
		zangstonde lukt is het een enorm zinvol moment.  Maar het
		is een moeilijke activiteit, die durft wel eens een beetje in het
		water vallen.  Bij de aardappelschillers is succes echter
		gegarandeerd.  Die activiteit valt regelmatig letterlijk in het
		water, maar die groep komt dan wel weer bevorderd boven.
		Soms is het echter ook een moment om stil te vallen.  Dan
		kan iedereen met zijn gedachten bezig zijn, maar die
		gedachten kunne ook ter emmer komen.

Een mijmerende aardappelschiller.

		Creatief

Creatief bezig zijn vraagt dat je de dingen anders dan anders aanpakt.  Het vraagt
dat je niet alles als vanzelfsprekend neemt.  Je houdt even halt om iets te scheppen
dat niet was.  Ze kunnen je de tijd en ruimte geven om over van alles en nog wat na
te denken.  Toneel, zang, expressies, knutselsessies, … in Chiro bieden we tal van
activiteiten aan die creativiteit bevorderen.

		In de Chiro kiezen we voor het spelend opvoeden, omdat in
		het spelend samen zijn volgende waarden ten volle een kans
		krijgen: fantasie - creativiteit - iets belangeloos doen -
		zichzelf riskeren - zichzelf relativeren - genieten van het
		samenzijn - zelf normen vinden en aannemen - verwondering -
		ploeg bevorderen.
		Zo is echt spelen, leren leven!

Spelleeflijn van de Chiro

 

		Bezinnend
Als we bezinnen, dan gaan we alleen of in groep bewust stil staan bij een thema.
We gaan nadenken over de zin en onzin van iets.  Halt houden is het doel bij uitstek
van een bezinning.   Bezinnen vraagt een goede sfeeropbouw, een juiste plaats en
een juist tijdstip.  De begeleid(st)er speelt een belangrijk rol in het creëren van de
noodzakelijke voorwaarden voor een goede bezinning, maar daarnaast zijn de
inhoud en de methodiek ook van groot belang.  Bezinnen met jongeren hoeft niet
altijd een ver van hun bed show te zijn.  Vertrekken van de kleine dingen van hun
eigen leven, leidt vaak tot wereldse bedenkingen.  Soms kan een muziekje, een
tekstje en een kaarsje het gewenste effect al bekomen, maar hoe meer de
deelnemers het onderwerp kunnen "ervaren", hoe meer ze bereid zijn erover te
denken en te praten.  Durf dus zeker te grijpen naar filmmateriaal, een getuigenis of
een informatief spel om de ervaring zo dicht mogelijk te brengen.

3. Ruimte creëren om om te gaan met zinvolle ervaringen: filosoferen, symbolen, rituelen en verhalen

In Chiro beleven we dus zinvolle ervaringen.  Ze vloeien spontaan uit onze manier
van werken of we hebben er speciaal aandacht voor in onze activiteiten.  Alhoewel
die ervaringen zinvol zijn op zich, willen we af en toe ook nog een stapje verder
gaan.  We willen taal geven aan onze ervaringen. Een groep ervaart verwondering
en wil daarover vertellen.  Een ploeg ervaart verbondenheid en vertelt op die vele
momenten samen de verhalen van de groep die ze in hun herinnering opgeslagen
hebben.  We kaderen onze specifieke ervaringen binnen een breder kader.  De
ervaringen en de vragen die ze met zich meebrengen vragen soms verklaring.  En
wanneer we verklaringen zoeken, gaan we nadenken over onze ervaringen en er
taal aan geven.  Daarom willen we met dit jaarthema ook bewust ruimte scheppen
om met onze vragen, herinneringen, ervaringen en waarden om te gaan.  Taal
geven aan onze ervaringen kan op verschillende manieren: filosoferen, symbolen,
rituelen en verhalen.
		Filosoferen
Als we dit werkjaar willen filosoferen met onze kinderen en jongeren, dan betekent dit
niet dat we les filosofie zullen geven.  Geen turven van boeken, geen moeilijke
theorieën.  Filosoferen is vragen durven stellen en op zoeken gaan naar antwoorden
op die vragen.  We willen ons bekwamen in het omgaan met de vragen die leven bij
onze leden.  De figuur van de leid(st)er is hier zeker belangrijk.  We zoeken naar een
sfeer waarin de vragen duidelijk kunnen gesteld worden, waarin we op zoek kunnen
gaan naar waar we nu eigenlijk over spreken.  Binnen de grenzen van filosoferen,
open gesprek en dialoog, willen we zo onze leden de kans geven hun worstelen te
delen en samen zin te zoeken.
		In Nederland hebben wij naast psychiaters en psychologen ook
		filosofisch consulenten.  Zij hebben veel succes.  Mensen die
		met vragen worstelen gaan die vaak daar verkennen.  Bij
		psychologen wordt je meteen bestempeld als iemand met een
		probleem en dit maakt het er allemaal niet gemakkelijker op.
		Bij de filosofen is het van: 'oh, jij hebt een interessante vraag!'

Iemand van over de schreef

		Symbolen
Een symbool is een teken dat staat voor iets anders en dat op een intuïtieve wijze
kan verwijzen naar onze innerlijke wereld.  Met een symbool kunnen we een
betekenis duidelijk maken, die we niet meer in woorden kunnen vatten.  Sterke
symbolen helpen ook een herinnering levendig te houden.  Het ophalen van
herinneringen is een essentieel en zinvol deel van de verbondenheid in een Chiro-
ploeg.  Het is belangrijk om deze herinneringen ook een plaats te geven binnen onze
groep. Symbolen kunnen ook een plaats zijn om het groepsgevoel van de Chiro aan
op te hangen.  Denken we maar aan de Chiro-vlag, de bewegingskledij, een
afdelings-T-shirt, een aandenken …  Symbolen kunnen echter ook hun betekenis
verliezen.  Vaak behouden ze hun plaats in de activiteiten of in het heem, maar
hecht niemand er nog belang aan en weet niemand waarom ze daar eigenlijk zijn.
Wanneer ze niet meer staan voor iets anders, verdwijnen symbolen dan ook
geleidelijk aan.
		We kwamen 's morgens toe in de Chiro en onze leider had
		een pluche bever aan zijn leidingskoord hangen.  Het sprak
		ons niet meteen aan, je gaat wandelen en dan hangt er nog
		eens zo'n kinderbeest aan je nek.  De bever maakte echter
		heel ons Chiro-jaar mee.  Op het einde van het jaar was Bo
		het symbool van onze Keti-ploeg geworden.  Als de Tito's
		hem wilden aanraken, dan konden ze beter vluchten en als we
		nieuwe Keti's in de groep opnamen dan vertelden we hen
		steevast over Bo de Bever en hoe hij het jaar ervoor al mee
		was naar de Gordel

Een uitgegroeide Keti

		Rituelen en tradities
Een ritueel bestaat uit handelingen die we keer op keer op een min of meer
gelijkaardige manier herhalen waardoor de handelingen op zich zinvol worden en
met een bijkomende betekenis begiftigd worden.  Ze brengen structuur in ons
samenzijn en dienen als aanknopingspunten om onze ervaringen aan vast te haken.
Ook in Chiro gebruiken we veel rituelen: de openingsronde, tafelmomentjes,
wekmomentjes, een evaluatie op het einde van de activiteit … Ze plaatsen de
eigenheid van elk Chiro-moment in een herkenbaar, vertrouwd kader.  Rituelen
maken Chiro mee tot wat Chiro is.  Rituelen staan ook dicht bij tradities: zaken die we
doen omdat we ze altijd gedaan hebben en daarom al zinvol zijn op zich.  Ze geven
een gevoel van standvastigheid en een verbondenheid van het verleden.  Denken
we maar het jaarlijks groepsfeest, de viering op bivak, het themaverhaal op cursus
…  Rituelen en tradities zijn van belang om structuur te brengen in het verhaal van
de zondagmiddag en van het Chiro-leven.  Ze helpen ons, net als symbolen, ook
dingen herdenken zoals hoe belangrijk de verantwoordelijkheid van een leider wel is.
Ze maken momenten speciaal en leren ons ook met ervaringen omgaan.  Net als
symbolen, kunnen rituelen en tradities echter ook hun betekenis verliezen en eerder
als last dan als verrijking ervaren worden.  Het is dan ook goed om af en toe eens stil
te staan bij de zin en onzin van bepaalde rituelen en tradities.
		Op kamp had de Rakwi-leider een Sjoepap mee.  Iedere avond
		werd de dag in bed afgesloten met het Rakwi-lied en daarna
		werd beslist bij wie Sjoepap mocht slapen.  Het leek wel alsof
		de Rakwi's dit moment zeer belangrijk vonden.

Een geïntrigeerde Tito-leider

		Ik zal het moment dat ik leider werd nooit vergeten.  Tot op
		de startdag van het nieuwe werkjaar blijft de leiding die ermee
		ophoudt leiding.  Om 14h stipt brengen zij dan het
		leidingskoord aan rond de hals van de nieuwe leiding.  Daarna
		draaien zij zich om en wandelen het heem uit zonder omkijken.
		Ieder jaar is dit een muisstil moment.

Een nieuwe leider

		Ik zat op kot en hoorde pas na de begrafenis dat een
		buurjongen gestorven was.  Ik had het gevoel dat ik nu niet
		naar behoren afscheid had kunnen nemen.  Ik heb er nog weken
		van gedroomd.

Een bedroefde leidster

		Verhalen
Verhalen zijn van alle tijden en culturen.  Verhalen vertellen over het leven in al zijn
facetten en dienen ook als een kapstok om onze eigen ervaringen aan op te hangen.
Het zijn vergelijkingspunten die zin geven aan ons eigen bestaan.  Ze verklaren
zaken waarmee we dagelijks geconfronteerd worden.
		Het verhaal gaat dat in den beginne God de hemel en aarde
		schiep.
		Een verhaal van Israël is het en het werd naar verluidt zo'n
		zesentwintig eeuwen geleden opgeschreven, toen de
		Israëlieten aan Babylons stromen in ballingschap
		gevangenzaten.  Ver van huis waren ze.  En ver van huis
		komen dikwijls de grote vragen.  Hoe is alles geworden wat
		geworden is? Waar komen wij vandaan en waar gaan we
		heen?

Nico ter Linden

Wat veel Chiro-activiteiten zo sterk maakt is het thema.  We werken met
jaarthema's, kampthema's, weekendthema's, dagthema's, spelthema's … noem
maar op.  Ook hier ervaren we weer de kracht van een verhaal als zinvol element in
onze Chiro.  We willen werk maken van sterke themamomenten en coherente
verhalen die een meerwaarde bieden aan ons Chiro-leven en onze Chiro-activiteiten.
 Verhalen zijn dan ook het ideale middel om een boodschap over te brengen.  Elke
mens leeft zich liever in in verhalen dan in concrete problemen (kijk maar naar de
soap-watchers).  Bij kinderen zijn verhalen zelfs essentieel.  Zij leren via verhalen
hun handelen verantwoorden.  Om het Chiro-leven duidelijk te maken is dan ook
niets zo sterk als verhalen.
		We speelden een bosspel.  Maid Marian van Robin Hood (het
		kampthema) was ontvoerd door André, de bosmens en kwade
		tweelingbroer van André, de op wandelende bomen jagende
		houthakker.  De bosmens André at graag takjes, maar was
		tegelijkertijd zeer lui.  De Speelclubbers moesten trachten
		zoveel mogelijk kleine takjes te verzamelen voor het losgeld,
		zonder dat André deze al meteen afpakte.  De Speelclubbers
		vonden het echter zo erg dat André zo'n honger had, dat ze
		liever hun spel verloren door hem zelf takjes te gaan brengen,
		dan hem te zien lijden.  Waar een verhaal niet leiden kan.

André, de op wandelende bomen jagende houthakker

Ook Chiro is voortgevloeid uit een heel bijzonder verhaal: het verhaal van Jezus.
Het is een verhaal dat voor de Chiro al een onuitputtelijke bron van inspiratie
geweest is.  Het is een verhaal dat vertelt over een manier van leven waar
innerlijkheid, gaarne zien en rechtvaardigheid centraal staan.  Deze waarden zijn
een leidraad voor ons Chiro-werk en een samenvatting van waar de Chiro voor
staat.  Het verhaal van Jezus is echter niet onze enige inspiratiebron.  Chiro heeft
zich ook altijd laten inspireren door het verhaal van kinderen en jongeren.  Ook
andere zinvolle verhalen uit alle windstreken, die in onze samenleving verteld
worden, kunnen in Chiro een plaats krijgen.  Daarom willen we met dit jaarthema de
kans grijpen ons te verrijken met de vele zinvolle verhalen die onze samenleving rijk
is.

Samenvatting

We willen met dit jaarthema ruimte laten en maken voor zinvolle ervaringen door enerzijds onze activiteiten zo te gaan begeleiden dat we momenten leren waarderen waarop positieve (verbondenheid en verwondering) en negatieve (verontwaardiging en onmacht) ervaringen plaats vinden en ze niet zomaar door praktische bekommernissen opzij laten schuiven. Anderzijds willen we ook gelegenheden scheppen door in onze activiteiten voldoende uitdagende, creatieve en bezinnende momenten op te nemen. Ten slotte willen we deze ervaringen ook gaan vertalen door te filosoferen of door ze in authentieke Chiro-symbolen en -rituelen te gieten of door waarden-volle verhalen in onze werking te verwerken.